Malarvegir á Íslandi: svona ekur þú á þeim og verndar framrúðuna

Hvar þú ekur á möl á Íslandi

Vegagerðin annaðist 12.937 km af þjóðvegum árið 2024 og þar af voru um 5.878 km með bundnu slitlagi (ársskýrsla 2024). Í Framkvæmdafréttum Vegagerðarinnar segir að um 7.000 km, eða um 54% þjóðvegakerfisins, séu malarvegir (Framkvæmdafréttir, september 2025). Hringvegurinn, sem er meira en 1.300 km langur, hefur allur verið með bundnu slitlagi frá árinu 2019. Þú ekur því á möl hér:

• Á hliðarvegum að áfangastöðum, bæjum og sumarhúsum: ósléttir malarvegir eru algengir um leið og farið er út fyrir fjölförnustu leiðirnar (Vegagerðin).
• Á köflum annarra aðalvega: bresk stjórnvöld vara við því að sumar aðalleiðir geti verið malarvegir (GOV.UK) og kanadísk stjórnvöld við því að margir vegir inn til landsins séu ómalbikaðir, mjóir og án vegaxla (travel.gc.ca). Leiðarvísar okkar um landshlutana sýna mölina á hverri leið: Vestfirðir, Austurland og Norðurland.
• Við vegaframkvæmdir og á nýrri klæðingu, líka þar sem slitlag er bundið: viðvörunarmerkið Steinkast er notað þar sem ný klæðing hefur verið lögð eða gert við klæðingu og hætta er á steinkasti (Handbók um umferðarmerki). Yfirstandandi vegaframkvæmdir eru á umferdin.is.
• Á F-vegum á hálendinu, sem aðeins fjórhjóladrifnir bílar sem staðfest er að séu leyfðir á F-vegum mega aka, aðeins þegar þeir eru opinberlega opnir og aldrei á þeim F-vegum sem skilmálar okkar banna öllum bílum (F-vegir).

Á slitlagskorti umferdin.is, upplýsingavef Vegagerðarinnar um færð, sérðu hvaða vegir á leiðinni eru malarvegir: þar eru vegir með bundnu slitlagi og malarvegir sýndir í ólíkum litum.

Svona ekur þú á möl

Hámarkshraði á malarvegum er 80 km/klst. nema skilti segi annað (Ísland.is), og hann er hámark, ekki markmið: lögreglan minnir á að ökumenn eigi alltaf að miða hraðann við aðstæður og umferð.

• Hægðu á þér áður en malbikið endar. Viðvörunin er þríhyrningur með upphrópunarmerki og undirmerkinu Malbik endar (Handbók um umferðarmerki). Dekkin geta misst grip þar sem slitlagið breytist og ef ekið er of hratt er auðvelt að missa stjórn á bílnum (Safetravel).
• Farðu hægt í beygjum og yfir hæðir. Malarvegir geta verið mjóir og hæðóttir, með kröppum beygjum þar sem gripið er minna en á malbiki. Við blindhæð skaltu hægja á þér og halda þig eins langt til hægri og öruggt er, ef bíll skyldi koma á móti yfir hæðina (Samgöngustofa).
• Stýrðu og hemlaðu mjúklega. Á of miklum hraða missa dekkin grip á mölinni og bíllinn getur snúist (Vegagerðin); snöggar stýrishreyfingar eða harkaleg hemlun auka hættuna.
• Þegar þú mætir bíl: hægðu á þér og haltu þig hægra megin. Dæmi eru um að framrúður brotni þegar tveir bílar mætast á miklum hraða á malarvegi (Vegagerðin). Þar sem engin vegöxl er skaltu ekki fara lengra til hægri en vegurinn leyfir.
• Ryk: í þurrki getur rykið aftan við annan bíl gert skyggnið mjög slæmt (Vegagerðin). Dragðu þig aftur þar til þú sérð veginn og taktu aldrei fram úr inn í ryk.
• Holur, hjólför og þvottabretti (gárur þvert á veginn): hægðu á þér áður en þú kemur að þeim, því harkalegt högg getur skemmt dekk, felgu eða undirvagninn. Eftir rigningu má búast við drullu og pollum sem fela hversu djúp hola er.
• Veghefill: merkið Vegheflun (veghefill í viðvörunarþríhyrningi) gefur til kynna að unnið sé að viðhaldi malarvegarins framundan með veghefli (Handbók um umferðarmerki). Aktu hægt fram hjá honum og farðu hægt og beint yfir hryggi af lausamöl og grjót á veginum.
• Einbreiðar brýr (merkið Einbreið brú) eru margar, bæði á Hringveginum og utan hans; á Hringveginum eru 26 eftir að nýr vegarkafli um Hornafjörð var opnaður 24. júní 2026 (Stjórnarráðið). Bíllinn sem er nær brúnni á réttinn, en hægðu á þér og sjáðu fyrst hvað hinn ökumaðurinn ætlar að gera (Safetravel).
• Stoppaðu aðeins utan vegar, líka til að taka myndir, jafnvel á fáförnum malarvegi (Samgöngustofa).

Svona verndar þú framrúðuna og lakkið

Hættan stafar af steinum sem hjólin þeyta upp: Vegagerðin varar við því að akstur á malarvegum þeyti oft upp smásteinum sem geta skemmt framrúðu (Driving safely in Iceland). Sömu venjur vernda lakkið, ljósin og speglana:

• Haltu góðri fjarlægð frá bílnum á undan, svo steinarnir undan hjólum hans falli niður áður en þeir ná til þín.
• Hægðu á þér þegar bíll kemur á móti og haltu þig hægra megin. Þegar báðir bílar hægja á sér lenda steinar á framrúðum beggja af mun minna afli.
• Hleyptu hraðari bílum fram úr: hægðu á þér og haltu þig hægra megin svo þeir komist fljótt fram hjá. Taktu aðeins fram úr á möl þar sem þú sérð langt fram á veginn, aldrei inn í ryk.
• Gættu að merkinu Steinkast líka á bundnu slitlagi: ný eða viðgerð klæðing getur skilið eftir lausa steina á veginum (Handbók um umferðarmerki). Hægðu á þér þar og haltu fjarlægð.
• Gefðu vörubílum og vegheflum gott rými og fylgdu þeim ekki fast eftir.

Ef steinn skemmir framrúðuna

Áður en þú ekur af stað: skoðaðu framrúðuna við afhendingu. Skemmdir sem þegar eru á henni eiga að vera skráðar í ástandsskýrslu ökutækisins sem þú undirritar, og við sendum þér myndirnar okkar og 360° myndskeið af bílnum; skemmdir sem ekki eru skráðar þá teljast hafa orðið á leigutímanum nema þú sýnir fram á annað (leiguskilmálar, gr. 10).

1. Stoppaðu á öruggum stað utan vegar og taktu myndir af skemmdinni: nærmynd og mynd lengra frá sem sýnir hvar á rúðunni hún er. Skráðu tímann, staðinn og hvað gerðist, til dæmis að bíll sem kom á móti hafi þeytt upp steini.
2. Láttu okkur vita, helst samdægurs: sendu tjónstilkynningu á netinu með myndunum (þegar aðeins bílaleigubíllinn skemmist dugar hún) eða hringdu eða sendu skilaboð í +354 779 9499.
3. Ekki láta gera við rúðuna á eigin vegum. Viðgerð þarf skriflegt samþykki okkar fyrir fram (tölvupóstur eða skilaboð nægja) og viðgerðir sem við höfum ekki samþykkt eru ekki endurgreiddar (leiguskilmálar, gr. 20 og 50).
4. Ef sprunga stækkar eða byrgir þér sýn skaltu hætta akstri og hringja í +354 779 9499: aðstoðin okkar er opin allan sólarhringinn (leiguskilmálar, gr. 50).
5. Við skil skaltu sýna okkur skemmdina. Hvernig við skoðum bílinn og förum með tjón: Hvernig tjón virkar.

Hvað hver verndarkostur greiðir

Margir kalla þetta malarvernd eða framrúðutryggingu. Hjá okkur heitir hún Dekkja- og framrúðuvernd (TWP) og er vernd samkvæmt leigusamningnum, ekki vátrygging. Þetta greiðir hver verndarkostur vegna tjóns af völdum malar, samkvæmt leiguskilmálum okkar (gr. 34, 36, 38 og 40) og verðskrá:

• Með öllum verndarkostum, líka MAX, bætist umsýslugjald vegna tjóns, 150 €, við í hvert sinn sem tjón er gjaldfært (leiguskilmálar, gr. 38 og 40(m)).
• Dekkja- og framrúðuvernd ein og sér er seld sem viðbótarvernd á 20 € á dag (verðskrá); á þessum vef færðu vernd PLUS þegar henni er bætt við BASIC + SCDW sem fylgir verðinu (leiguskilmálar, gr. 34).
• Bættu henni við fyrir ferðina: þú getur bætt við vernd hvenær sem er, en hún nær aldrei til eldra tjóns, hvort sem vitað er um það eða ekki (leiguskilmálar, gr. 39).

Borgar Dekkja- og framrúðuvernd sig? Ef leiðin þín liggur um malarvegi, til dæmis á Vestfjörðum, Austurlandi eða hliðarvegum að áfangastöðum, mælum við með henni: 140 € fyrir sjö daga, á móti 550–850 € fyrir nýja framrúðu samkvæmt verðskrá okkar. Með Dekkja- og framrúðuvernd greiðir þú samt ásetninguna og 150 € umsýslugjald vegna tjóns. Á aðalvegum með bundnu slitlagi er hættan minni, en ekki engin. Allir verndarkostir nánar: Vernd fyrir bílaleigubíl og Tjónavernd og aukahlutir.

Spurningar um malarvegi og framrúður á Íslandi