Fara beint í efni
Ring Road Cars

Utanvegaakstur á Íslandi: hvað er bannað og hvað það kostar

Síðast uppfært: 11. nóvember 2026

Unnið af Ring Road Cars við Keflavíkurflugvöll og yfirfarið út frá opinberu heimildunum sem taldar eru upp neðst á síðunni.

Malarslóði sem hlykkjast um mosa og svartar eldfjallahlíðar á hálendi Íslands, ósnortinn mosi beggja vegna

Stutta svarið

Nei: á Íslandi má ekki aka vélknúnum ökutækjum utan vega og slóða. Það bannar 31. gr. náttúruverndarlaga nr. 60/2013, jafnt á svörtum sandi, í fjörum, á mosa og grasi sem annars staðar, og bannið nær líka til þess að aka fram hjá snjóskafli eða lokun eða út á gróður til að leggja, snúa við eða horfa á norðurljós. F-vegir og malarvegir eru vegir; að aka út af þeim er utanvegaakstur, og leiguskilmálar okkar banna einnig óskráða slóða og lokaða vegi. Lögreglan sektar fyrir brot (nokkur hundruð þúsund krónur í málinu sem greint var frá 2026), og samkvæmt skilmálum okkar greiðir þú auk þess 1.000 € gjald og allan kostnað af tjóni, sem engin vernd nær til (gr. 16 og 36). Stöðvaðu aðeins á merktum bílastæðum, snúðu við ef leiðin er lokuð eða ófær og tilkynntu utanvegaakstur í 112.

Hvað segja lögin?

Í 31. gr. náttúruverndarlaga nr. 60/2013 segir að bannað sé að aka vélknúnum ökutækjum utan vega, eins og Umhverfisstofnun rekur í upplýsingariti sínu, og á Ísland.is segir: „Allur akstur utan vega er bannaður samkvæmt náttúruverndarlögum.“ Í bæklingi Vegagerðarinnar, lögreglunnar og Safetravel er utanvegaakstur skilgreindur sem akstur þar sem ökutæki fer út af viðurkenndum vegi eða slóða. Safetravel orðar það svo: F-vegir og malarvegir eru ekki utanvegaakstur, en að aka út af þeim er það.

  • Undantekningin fyrir jökla og snjó á ekki við um bílana okkar. Heimilt er að aka á jöklum og snævi þakinni jörð utan þéttbýlis, svo fremi að jörð sé frosin eða snjóþekjan traust og augljóst að ekki sé hætta á náttúruspjöllum (Umhverfisstofnun, á ensku). Á jöklum þarf í reynd sérútbúin ökutæki (Vatnajökulsþjóðgarður, á ensku), og samkvæmt leiguskilmálum okkar má ekki aka á jöklum, frosnum vötnum eða í snjó utan viðhaldinna vega (gr. 36(h)).
  • Enginn getur veitt þér leyfi á staðnum. Landeigendum og sveitarfélögum er ekki heimilt að veita leyfi til aksturs utan vega (Umhverfisstofnun).
  • Refsing: utanvegaakstur varðar sektum eða fangelsi (Umhverfisstofnun, á ensku).

Hvað telst utanvegaakstur?

Reglan er einföld: ef hjólin fara út af veginum eða slóðanum er það utanvegaakstur, sama hve stuttur spölurinn er. Þetta eru þau tilvik sem ferðamenn spyrja oftast um:

Hvað telst utanvegaakstur
AðstæðurLeyfilegt?Hvers vegna
Akstur á svörtum sandi, í fjöru eða á sandi við ströndinaNeiFjara er ekki vegur. För í sandi og á ógrónu landi geta enst enn lengur en í gróðri, og leiguskilmálar okkar undanskilja tjón í fjörum og á sjávarfallasvæðum (gr. 36(h)).
Akstur út á mosa, gras eða annan gróður, þótt ekki sé nema nokkra metraNeiHjólför myndast auðveldlega og gróður getur verið áratugi að jafna sig.
Að snúa við í vegkantinumAðeins á veginum sjálfumNotaðu vegamót, útskot eða bílastæði. Að aka út á mosa eða lausan jarðveg við veginn til að snúa við er utanvegaakstur.
Að aka fram hjá snjóskafli, vatni á vegi, vegarskemmd eða lokunNeiSnúðu við eða gakktu: slæm færð réttlætir aldrei að fara út af veginum. Lokaðir vegir eru líka bannaðir (gr. 16).
Að fylgja slóða í kortaappi eða á gömlu kortiAðeins ef hann er skráður vegur og opinnVegir í náttúru Íslands, aðrir en þjóðvegir, þar sem umferð vélknúinna ökutækja er heimil eru í vegaskrá Vegagerðarinnar; skilmálar okkar banna óskráða vegi og slóða (gr. 16).
Jöklar og frosin vötnAldrei á bíl frá okkurLögin leyfa akstur á frosinni, snævi þakinni jörð aðeins ef ekki er hætta á náttúruspjöllum, og á jöklum þarf í reynd sérútbúin ökutæki; skilmálar okkar undanskilja jökla, frosin vötn og snjó utan viðhaldinna vega (gr. 36(h)).
Að leggja utan vegar til að taka myndir eða horfa á norðurljósNotaðu merkt bílastæðiLögin leyfa aðeins að leggja ökutæki rétt við veginn ef það veldur hvorki náttúruspjöllum né slysahættu (Umhverfisstofnun); Safetravel segir að leggja á merktu bílastæði og aldrei stöðva á veginum eða í vegkantinum til að taka myndir.
F-vegir og malarvegirJá: þeir eru vegirF-vegi aðeins á fjórhjóladrifnum bíl sem staðfest er í bókun að sé leyfður á F-vegum, aðeins þegar vegurinn er opinberlega opinn og aldrei á þeim F-vegum sem skilmálar okkar banna öllum bílum (gr. 16; Hálendisvegir (F-vegir)).

Af hverju skiptir þetta máli: mosinn er áratugi að jafna sig

Akstur utan vega getur valdið skemmdum á náttúrunni sem eru ár eða jafnvel áratugi að ganga til baka, segir Umhverfisstofnun: jarðvegurinn er víða laus í sér, hjólför myndast auðveldlega hvort sem landið er gróið eða ógróið, vaxtartími gróðurs er stuttur á Íslandi og gróðurskemmdir geta verið áratugi að jafna sig. Á sandi og ógrónu landi geta förin verið enn lengur að hverfa (Umhverfisstofnun, á ensku).

Hjólför eru ekki bara lýti: vatn rennur eftir þeim og flýtir fyrir jarðvegsrofi, og þau freista annarra til að aka í förin. Í bæklingi Vegagerðarinnar, lögreglunnar og Safetravel segir að för í eldfjallajarðvegi Íslands séu oft varanleg, hvort sem landið er gróið eða ekki.

Hvað það kostar

Sektir lögreglu. Engin föst gjaldskrá er til. Samkvæmt fyrirmælum ríkissaksóknara getur lögregla lokið máli vegna utanvegaaksturs með sekt á bilinu 10.000 ISK til 1.000.000 ISK, eftir eðli og umfangi brots (Ríkissaksóknari, gr. 2.10); hljótist alvarleg náttúruspjöll af broti varðar það sektum að lágmarki 350.000 ISK eða fangelsi allt að fjórum árum (lög um náttúruvernd, 90. gr.). Í júní 2026 sagði lögreglan á Suðurlandi að sektir fyrir ólöglegan utanvegaakstur gætu numið hundruðum þúsunda króna (Iceland Review, á ensku). Dæmi sem greint hefur verið frá, ekki verðskrá:

  • Júní 2026, hálendi Suðurlands: tveir erlendir ferðamenn óku fram hjá hverjum einasta snjóskafli á Emstruleið, stundum allt að kílómetra frá slóðanum (Iceland Monitor, 22. júní 2026). Lögreglan á Suðurlandi stöðvaði mennina, sem sagðir voru franskir ferðamenn, og sektaði þá um nokkur hundruð þúsund krónur (Iceland Monitor, 30. júní 2026); The Reykjavík Grapevine greindi frá því að fyrsta sekt eins ökumannsins hefði verið 300.000 ISK (17. júlí 2026).
  • Sektir gætu hækkað: umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hefur sagt sektirnar of lágar og að ríkisstjórnin vinni að hertu eftirliti og þyngri refsingum (Iceland Monitor, 30. júní 2026; The Reykjavík Grapevine, 17. júlí 2026).

Gjaldið okkar og tjónið. Samkvæmt leiguskilmálum okkar fylgir akstri utan vega, á óskráðum vegum eða slóðum eða á lokuðum vegi 1.000 € gjald (gjald vegna utanvegaaksturs eða aksturs á bönnuðum vegi), og engin vernd, í neinum verndarpakka, MAX meðtalinn, nær til tjóns sem af því hlýst: þú greiðir allan viðgerðarkostnað (gr. 16, 36(h) og 40). Lögboðin vátrygging gildir áfram, en vátryggingafélagið á lögbundinn endurkröfurétt á hendur leigutaka (gr. 16).

Þrír aðskildir reikningar

Sekt lögreglu, 1.000 € gjaldið okkar og allur kostnaður við viðgerð bílsins, án verndar sem takmarkar hann. Hvað hver verndarpakki inniheldur: Vernd fyrir bílaleigubíl.

Hvernig tilkynni ég utanvegaakstur?

Hringdu í 112. Vegagerðin, lögreglan og Safetravel biðja alla sem verða vitni að utanvegaakstri að tilkynna hann til lögreglu í síma 112 eða til landvarða (bæklingur, á ensku). Eftir skemmdirnar í júní 2026 báðu yfirvöld fólk að hringja í 112 sem fyrst, því tafir gætu gert rannsókn mun erfiðari (Iceland Review, á ensku). Í Vatnajökulsþjóðgarði má einnig láta landvörð vita (Vatnajökulsþjóðgarður, á ensku).

Ef þú getur gert það örugglega skaltu skrá hvar og hvenær þetta gerðist, ökutækið og bílnúmerið: í málinu í júní 2026 fékk lögreglan myndir og bílnúmer frá vitni (Iceland Monitor, 22. júní 2026). Eltu aldrei ökutækið út af veginum.

Spurningar um utanvegaakstur á Íslandi

Má aka á svörtum sandi eða í fjörunni?

Nei. Fjara er ekki vegur, svo akstur þar er utanvegaakstur, sem náttúruverndarlög banna. För í sandi og á ógrónu landi geta verið enn lengur að hverfa en í gróðri. Á bíl frá okkur fylgir því einnig 1.000 € gjald vegna utanvegaaksturs, og engin vernd nær til tjóns í fjörum eða á sjávarfallasvæðum.

Má leggja bílnum utan vegar til að horfa á norðurljósin?

Leggðu á merktu bílastæði. Lögin leyfa aðeins að leggja ökutæki bílbreidd frá vegi ef það veldur hvorki náttúruspjöllum né slysahættu, og Safetravel segir að leggja á merktu bílastæði og aldrei stöðva á veginum. Aktu aldrei út á mosa eða gras til að finna myrkan stað.

Er það utanvegaakstur að aka fram hjá snjóskafli eða lokun?

Já. Að fara út af veginum til að komast fram hjá snjó, vatni eða lokun er utanvegaakstur: snúðu frekar við. Í júní 2026 stöðvaði lögreglan tvo ferðamenn sem höfðu ekið fram hjá snjósköflum á hálendisslóða og sektaði þá um nokkur hundruð þúsund krónur, að sögn Iceland Monitor. Lokaðir vegir eru einnig bannaðir samkvæmt leiguskilmálum okkar.

Hvað er sektin fyrir utanvegaakstur há?

Engin föst gjaldskrá er til: lögreglan ákveður sektina eftir málinu, innan þess bils, 10.000 ISK til 1.000.000 ISK, sem fyrirmæli ríkissaksóknara leyfa, og sagði í júní 2026 að sektir gætu numið hundruðum þúsunda króna. Í því máli greindi The Reykjavík Grapevine frá því 17. júlí 2026 að fyrsta sekt eins ökumannsins hefði verið 300.000 ISK. Hljótist alvarleg náttúruspjöll af broti varðar það sektum að lágmarki 350.000 ISK eða fangelsi allt að fjórum árum. Á bíl frá okkur greiðir þú auk þess 1.000 € gjaldið okkar og allan kostnað af tjóni.

Er utanvegaakstur leyfður á hálendinu eða á F-vegum?

F-vegir eru vegir, svo akstur á þeim er ekki utanvegaakstur, en að aka út af þeim er það, og hann er bannaður á hálendinu eins og alls staðar annars staðar. Hjá okkur má aðeins aka F-vegi á fjórhjóladrifnum bíl sem staðfest er í bókun að sé leyfður á F-vegum, aðeins þegar vegurinn er opinberlega opinn og aldrei á þeim F-vegum sem skilmálar okkar banna öllum bílum (gr. 16).

Nær vernd bílaleigubílsins til tjóns vegna utanvegaaksturs?

Nei. Samkvæmt leiguskilmálum okkar nær engin vernd, í neinum verndarpakka, MAX meðtalinn, til tjóns vegna aksturs utan vega, á óskráðum vegum eða slóðum eða á lokuðum vegum, og 1.000 € gjald bætist við. Lögboðin vátrygging gildir áfram, en vátryggingafélagið getur endurkrafið leigutaka.

Hvernig tilkynni ég utanvegaakstur?

Hringdu í 112, sem nær til lögreglunnar, eða láttu landvörð vita. Tilkynntu sem fyrst: lögreglan segir að tafir geti gert rannsókn erfiðari. Ef þú getur gert það örugglega skaltu skrá staðinn, tímann, ökutækið og bílnúmerið.

Heimildir

Reglurnar okkar eru úr leiguskilmálum okkar (í gildi frá 1. ágúst 2026); lögin og opinberar leiðbeiningar eru úr þessum heimildum og sektardæmin úr fréttunum sem taldar eru upp (allt athugað 10. nóvember 2026):

Skipuleggðu ferðina