Vindur á Íslandi: akstur og bílhurðir í roki

Af hverju vindurinn skiptir máli

Hvassviðri getur gert ferðalög á Íslandi hættuleg og veðrið getur breyst skyndilega. Spákortin sýna meðalvind, en það eru hviðurnar sem grípa hurðir og ýta bílum til hliðar. Samkvæmt Veðurstofu Íslands eru hviður oftast um 20% sterkari en meðalvindurinn og við fjöll geta þær orðið meira en tvöfalt sterkari.

Vindhviða getur gripið hurð um leið og hún er opnuð og sveigt hana fram fyrir lamirnar, eða skellt henni utan í næsta bíl. Á ferð geta hviður og snöggar breytingar á vindátt haft áhrif á stöðugleika ökutækja, einkum hárra bíla.

Í veðurspám og á veðurstöðvum við vegi er vindhraði gefinn upp í metrum á sekúndu (m/s). Margfaldaðu með 3,6 til að fá km/klst.: 10 m/s eru 36 km/klst. og 20 m/s eru 72 km/klst.

Lýsingarnar eru frá Veðurstofu Íslands og eiga við meðalvindinn á spákortum hennar; ráðin eru okkar. Hviðurnar bætast ofan á.

Svona opnar þú bílhurðir í vindi

1. Leggðu bílnum upp í vindinn. Lamirnar á bílhurðum eru að framan, svo þegar bíllinn snýr upp í vindinn ýtir hviða opinni hurð aftur að bílnum í stað þess að kasta henni fram. Hún getur samt skollið aftur, svo gættu að höndum og fótum.
2. Opnaðu eina hurð í einu, með báðum höndum, og slepptu ekki takinu fyrr en hurðin er aftur lokuð.
3. Farþegar bíða þar til ökumaðurinn er kominn út og segir að óhætt sé. Fullorðinn opnar hurðirnar fyrir börnin.
4. Bíddu eftir hléi ef hvöss hviða gengur yfir. Hviðurnar koma og fara.
5. Skildu hurð aldrei eftir opna, ekki einu sinni til að taka mynd eða sækja eitthvað aftur í.
6. Haltu við afturhlerann eða skottlokið meðan farangur er settur inn eða tekinn út og lokaðu um leið og því er lokið. Á bíl með rennihurð skaltu halda í hana þar til hún situr föst opin eða er alveg lokuð.
7. Hafðu bil á milli þín og næsta bíls þegar þú leggur, ef þú getur, svo hurð sem rifnar úr höndunum á þér lendi ekki á öðrum bíl.

Akstur í hvassviðri

• Hægðu á þér og haltu báðum höndum um stýrið, svo þú getir brugðist rólega við ef hviða ýtir bílnum til hliðar.
• Búðu þig undir snörpustu hviðurnar við fjöll og á berskjölduðum stöðum, og vertu á varðbergi þegar vegurinn kemur út úr skjóli.
• Farðu sérstaklega varlega á háum bíl. 9 manna bíllinn okkar í Family & Space tekur meiri vind á sig en minni bíll. Haltu líka öruggri fjarlægð frá vörubílum og rútum: hviður geta haft áhrif á stöðugleika þeirra.
• Farmur á þaki tekur líka á sig vind. Farmur á þaki krefst toppgrindar sem við höfum samþykkt (leiguskilmálar, gr. 21).
• Varastu sviptivinda. Á korti umferdin.is geta verið merktir kaflar þar sem skyndileg breyting á vindhraða eða vindátt getur haft áhrif á stöðugleika ökutækja.
• Stoppaðu aldrei á veginum sjálfum. Ef vindurinn verður of mikill skaltu fara inn á bílastæði eða annan öruggan stað utan vegar og bíða, helst þannig að bíllinn snúi upp í vindinn.
• Áður en þú leggur af stað skaltu loka öllum hurðum, gluggum og lúgum og festa allt sem þú ert með.

Athugaðu vindinn áður en þú leggur af stað

1. Veðurviðvaranir: vedur.is. Veðurstofa Íslands gefur út gular, appelsínugular og rauðar viðvaranir fyrir hvert spásvæði, eftir því hve mikil áhrif veðrið er talið hafa.
2. Vindaspá: vedur.is. Veldu tímann sem þú ætlar að aka og skoðaðu vindinn þar sem þú verður. Kortin sýna meðalvind, ekki hviður.
3. Færð og vindur núna: umferdin.is sýnir færð og lokanir og veðurstöðvarnar þar sýna vindinn núna, með gröfum yfir vind og hviður síðustu 48 klst. Á kortinu merkir táknið fyrir óveður vindhraða 19 m/s (um 68 km/klst.) eða meiri, eða hviður yfir 26 m/s (um 94 km/klst.).
4. Ferðaviðvaranir: safetravel.is, viðvaranir um hættur á vegum, einkum í tengslum við veður.
5. Ertu í vafa? Hringdu í 1777, upplýsingasíma Vegagerðarinnar um færð, sem er opinn kl. 06:30–22:00 alla daga.

Upplýsingar um færð á umferdin.is eru uppfærðar kl. 7–22 alla daga frá 1. október til 30. apríl og kl. 8–16 á sumrin, svo athugaðu aftur fyrir hvern langan áfanga. Nánar: Svona athugar þú færð á vegum á Íslandi.

Sandur og aska

Hvassviðri getur feykt sandi og eldfjallaösku af berangri og á bílinn. Á korti umferdin.is merkir táknið fyrir sandbyl verulega skert skyggni og hættu á skemmdum á ökutækjum. Ef það er á leiðinni þinni skaltu bíða eða velja aðra leið.

Sand- og öskuvernd (SAP) kostar 15 € á dag og er innifalin í MAX (40 € á dag). Hún nær án sjálfsáhættu til tjóns af völdum sandstorma, veðrunar og ösku, nema á svæði þar sem appelsínugul eða rauð viðvörun vegna vinds frá Veðurstofu Íslands er í gildi (leiguskilmálar, gr. 38).

Við mælum með henni ef þú ætlar að aka Suðurströndina eða um Austurland í hvassviðri. Allir verndarkostir eru útskýrðir á síðunni Tjónavernd og aukahlutir.

Hvað leiguskilmálarnir segja

• Grein 18, færð og veður: leigutaki skal kynna sér flokkun vega, lokanir, færð og viðvaranir (umferdin.is, vedur.is, safetravel.is), haga akstri eftir snjó, hálku og möl og „í hvassviðri leggja ökutækinu upp í vindinn og halda þétt um hurðir“.
• Grein 36, undanþágur: engin vernd nær til tjóns „af völdum fjúkandi sands, malar, ösku, vikurs eða jarðvegs, að undanskildu sand- og öskutjóni sem SAP eða MAX nær til“.
• Grein 38, Sand- og öskuvernd: „SAP nær án sjálfsáhættu til tjóns af völdum sandstorma, veðrunar og ösku, nema á svæði þar sem appelsínugul eða rauð viðvörun vegna vinds frá Veðurstofu Íslands er í gildi.“

Hvernig verndin þín gildir um tjón, og hvað þú myndir greiða, er útskýrt á síðunum Hvernig tjón virkar og Tjónavernd og aukahlutir. Allan textann finnur þú í leiguskilmálunum.

Ef vindurinn veldur tjóni á bílnum

1. Öryggið fyrst. Ef þú ert á ferð skaltu stoppa á öruggum stað utan vegar og kveikja á hættuljósunum. Ekki aka áfram með hurð sem lokast ekki almennilega. Ef einhver er slasaður eða í hættu skaltu hringja í 112.
2. Taktu myndir af tjóninu frá nokkrum sjónarhornum, af staðnum þar sem bíllinn er og af öllu sem hurðin eða bíllinn rakst á.
3. Láttu okkur vita strax: hringdu eða sendu WhatsApp í +354 779 9499, dag sem nótt, og við segjum þér hvað gera skal næst.
4. Ekki láta gera við bílinn á eigin vegum. Hringdu í okkur áður en gert er við bílinn eða hann dreginn: viðgerðir án heimildar eru ekki endurgreiddar (leiguskilmálar, gr. 50).
5. Sendu okkur tilkynningu með myndunum á síðunni Tilkynna tjón.
6. Ef annar bíll eða manneskja átti hlut að máli skaltu fylgja leiðbeiningunum um óhöpp: samkvæmt leiguskilmálunum (gr. 19) skal tilkynna lögreglu og okkur tafarlaust um óhapp.

Spurningar um vind og bílhurðir á Íslandi